Dziś (8. października 2015 r.) w Muzeum im. Jacka Malczewskiego w Radomiu miało miejsce szalenie dla nas interesujące wydarzenie:

Spotkanie / Konferencja
"Rydno - miejsca i ludzie"

z udziałem archeologów - badaczy epoki kamienia i pracowników Instytutu Archeologii
i Etnografii Polskiej Akademii Nauk.

Rydno - miejsca i ludzie

Czytaj więcej: "Rydno - miejsca i ludzie" - o Rydnie w Radomiu i na Rydnie

 Rekonstrukcja szałasu-półziemianki z Grzybowej Góry (Rydno) sprzed 10,5 tys. lat (fot. Hanna Pilcicka-Ciura, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie)

Co to jest "Rydno"?

Nazwy "Rydno" nie znajdziemy w żadnym słowniku czy w spisach administracyjnych, a dopiero od niedawna możemy się z nią spotkać w przewodnikach turystycznych i na mapach. Jest to rozciągający się na długości ok. 10 km fragment doliny rzeki Kamiennej, gdzie archeologowie znaleźli liczne ślady pobytu ludzi z epoki kamienia (głównie schyłkowego paleolitu i mezolitu). Nazwę "Rydno", w latach pięćdziesiątych, urobił od słów: rudy, ryć, rydel jeden z najwybitniejszych badaczy i znawców paleolitu, silnie związany z Regionem Świętokrzyskim archeolog - profesor Stefan Krukowski. Nazwa szybko przyjęła się w literaturze naukowej i jest znana w środowiskach archeologicznych na całym świecie.

Na piaszczystych wydmach po obydwu stronach Kamiennej znajdują się pozostałości kilkuset prehistorycznych stanowisk osadniczych skupionych wokół kopalni hematytu, używanego później pod postacią proszku lub maści barwnika koloru czerwonego, symbolizującego życie, zdrowie, siłę, towaru drogiego i poszukiwanego, po który wysłańcy różnych plemion przybywali niejednokrotnie z bardzo daleka. Oprócz wytwarzania barwnika hematytowego starożytni Rydnianie trudnili się również wysoko wyspecjalizowaną produkcją półsurowca krzemiennego z krzemienia czekoladowego, po który wyprawiali się do odległych o ok. 15 km i więcej kopalni w okolicy Orońska, Wierzbicy i Iłży.

Niektóre z przebadanych stanowisk miały kluczowe w skali europejskiej znaczenie dla poznania kultury ludzi żyjących w epoce kamienia. W celu ochrony niezwykłego nagromadzenia pradziejowych zabytków (nigdzie na świecie nie ma takiej koncentracji stanowisk paleolitycznych) od 1957 roku trwały starania o utworzenie na Rydnie rezerwatu archeologicznego. Udało się to dopiero w 1986 roku. Rezerwat objął część doliny rzeki Kamiennej od wschodnich obrzeży Skarżyska-Kamiennej po Górę Św. Rocha w Wąchocku. Na jego terenie znalazł się m.in. zespół paleolitycznych osad przemysłowych i kopalnia hematytu. Obowiązuje tu zakaz naruszania podłoża ziemnego oraz wznoszenia jakichkolwiek obiektów bez uzgodnienia ze Świętokrzyskim Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w Kielcach.

Czytaj więcej: Krótko o Rydnie

Fragmenty rozmowy z profesorem Romualdem Schildem opublikowanej w Podkowiańskim Magazynie Kulturalnym (nr 48 - zima 2005).

"Rydno, to nie jest jedno stanowisko ani jedna osada. To setki, jeśli nie tysiące osad skupionych wokół kopalni ochry, to znaczy ziaren hematytu, które były eksploatowane od starszej epoki kamienia, już około 20 tysięcy lat temu, aż do, w mniejszej skali, czwartego tysiąclecia przed Chrystusem, ale głównie w tak zwanym późnym paleolicie, u schyłku epoki lodowej, kilkanaście tysięcy lat temu."

"Na obszarze, który ma parę kilometrów kwadratowych, do tej pory odkryto ponad 400 obozowisk z epoki kamienia. Nie tylko w Europie, lecz także nigdzie na świecie, gdzie są stanowiska z tego czasu, nie ma takiej ich koncentracji. Było to wyraźnie miejsce magnetyczne, które przyciągało ludzi z wielu względów (...) Spotykały się tu różne paleolityczne społeczności zbieracko-łowieckie, żyjące w małych grupach składających się z pojedynczych rodzin. Tu odbywały się zgromadzenia tych społeczności, tu kojarzono małżeństwa, wymieniano ówczesne dobra, sprawowano uroczystości. Można powiedzieć, że to tu była 'stolica' ówczesnej Europy środkowej."

"To jedyne takie znane prehistoryczne miejsce na świecie, zabytek na skalę światową, który zmienia nasze wyobrażenia o tym, co kiedyś było."

Czytaj więcej: Rydno - prof. Romuald Schild 

Poniższy tekst ukazał się dwukrotnie (z niewielkimi różnicami) jako fragment obszerniejszych opracowań:
1 - Pyzik Z. W., 1996, Z pradziejów Regionu Świętokrzyskiego, Kielce.
2 - 1990, Zeszyt Przewodnicki, Skarżysko-Kamienna.  

Prahistoria Rydna
Zygmunt Włodzimierz Pyzik

(...) Co to jest Rydno? Jest to dziesięciokilometrowej długości odcinek doliny Kamiennej od Skarżyska do Wąchocka z przywiązanymi do niej nieruchomymi i ruchomymi pozostałościami prahistorycznych zakładów kopalnianych, przetwórczych i targowych, czynnych w paleolicie schyłkowym przypadającym na epiplejstocen (12000-7900 lat p.n.e.) i w mezolicie (7900-5200 lat p.n.e.) należącym geologicznie do starszego holocenu.

Czytaj więcej: Prahistoria Rydna - Zygmunt Włodzimierz Pyzik

Fragmenty artykułu, który ukazał się w kwietniu 1961 r. w Przeglądzie Geologicznym, autorstwa Stefana Krukowskiego:

"Rydna rozmiary, rozmaitość, bogactwo, całościowość, organiczność i ośrodkowość nie znajdują sobie równych pośród wszelkich pozostałych, nawet najświetniejszych polowych materiałów prahistorii powszechnej."

Czytaj więcej: RYDNO Stefana Krukowskiego

Kontakt

  • PTTK - Klub RYDNO
    ul. Kielecka 3
    27-200 Starachowice
  • tel. 661 559 505
  • Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.